MTBF nedir?
MTBF (Mean Time Between Failures), arızalar arası ortalama süredir: onarılabilir bir ekipmanın iki arıza arasında ortalama ne kadar süre çalıştığını gösterir. MTBF ne kadar yüksekse ekipman o kadar güvenilirdir.
MTBF = Toplam çalışma süresi ÷ Arıza sayısı
MTTR nedir?
MTTR (Mean Time To Repair), ortalama onarım süresidir: bir arızanın giderilip ekipmanın yeniden çalışır hâle gelmesinin ortalama ne kadar sürdüğünü gösterir. MTTR ne kadar düşükse bakım ekibi o kadar hızlı müdahale ediyor demektir.
MTTR = Toplam onarım süresi ÷ Onarım sayısı
Onarım süresine neyin dahil edildiği (arızanın fark edilmesi, ekibin ulaşması, parça beklenmesi, test) işletmeden işletmeye değişebilir. Önemli olan, hesabı her seferinde aynı tanımla yapmaktır.
Örnek: MTBF ve MTTR nasıl hesaplanır?
7/24 çalışan bir pompa bir yıl boyunca izlenmiş olsun:
- Toplam süreyi bulun. Bir yıl 365 × 24 = 8.760 saattir.
- Arızaları ve onarım sürelerini sayın. Pompa yıl içinde 4 kez arızalanmış, onarımlar toplam 20 saat sürmüş.
- Çalışma süresini hesaplayın. 8.760 − 20 = 8.740 saat.
- MTBF'yi hesaplayın. 8.740 ÷ 4 = 2.185 saat. Pompa ortalama 2.185 saatte (yaklaşık 91 günde) bir arızalanıyor.
- MTTR'yi hesaplayın. 20 ÷ 4 = 5 saat. Her arızanın giderilmesi ortalama 5 saat sürüyor.
Kullanılabilirlik: MTBF ve MTTR birlikte
İki gösterge birlikte, ekipmanın ne kadar süreyle kullanılabilir olduğunu verir:
Kullanılabilirlik = MTBF ÷ (MTBF + MTTR)
Örnekte: 2.185 ÷ (2.185 + 5) ≈ %99,77
Kullanılabilirliği artırmanın iki yolu vardır: arızaları seyrekleştirmek (MTBF'yi artırmak) ya da onarımları hızlandırmak (MTTR'yi düşürmek).
MTBF ve MTTR nasıl iyileştirilir?
- MTBF'yi artırmak için: düzenli önleyici bakım, kritik ekipmanlarda kestirimci bakım ve tekrar eden arızaların kök nedenine inmek.
- MTTR'yi düşürmek için: arızanın hızlı bildirilmesi, işin doğru kişiye anında atanması, ekipman geçmişine sahada erişilmesi ve yedek parçanın stokta hazır olması.
Hesap için gereken veri
MTBF ve MTTR ancak doğru kayıtlarla hesaplanabilir: hangi ekipmanın, ne zaman arızalandığı ve onarımın ne kadar sürdüğü. Arızalar telefonla bildirilip sözlü olarak çözülüyorsa bu veri hiç oluşmaz.
bayOS'ta her arıza bir iş emri olarak açılır, ekipmana bağlanır ve kapanışa kadar izlenir; tüm işlemler aktivite kaydında tutulur. Böylece her ekipmanın arıza geçmişi tek yerde birikir ve bu göstergelerin dayandığı veri kendiliğinden oluşur. Arıza takibinin nasıl kurulacağını iş emri ve arıza takibi sayfamızda anlattık.